QUYOSH-ELEKTROBIOMEMBRANA TEXNOLOGIYASI ASOSIDA OQOVA SUVLARNI TOZALASH TIZIMINING ILMIY ASOSLARI
PDF

Kalit so‘zlar

quyosh-elektrobiomembrana tizimi oqova suvlarni tozalash membrana foulingi elektrokoagulyatsiya elektrostimulyatsiya COD samaradorligi gibrid bioreaktor

Iqtibos keltirish tartibi

Mirzayorova, S. U. (2026). QUYOSH-ELEKTROBIOMEMBRANA TEXNOLOGIYASI ASOSIDA OQOVA SUVLARNI TOZALASH TIZIMINING ILMIY ASOSLARI . Muqobil Energetika, 24(03), 84-88. https://doi.org/10.70769/2181-2284.ME.3(24).2026.10

Annotatsiya

Annotatsiya. Kirish. Sanoat va maishiy oqova suvlarni tozalashda an’anaviy membranali bioreaktorlar (MBR) yuqori energiya sarfi hamda membrana g‘ovaklarining bioplyonka bilan to‘silib qolishi (biofouling) kabi texnik cheklovlarga ega. Ushbu muammoni hal etishda fotoelektrik quyosh panellari, past kuchlanishli elektrokimyoviy stimulyatsiya va biomembranali ajratish jarayonlarini sinergik bitta tizimga biriktiruvchi quyosh-elektrobiomembrana gibrid texnologiyasini qo‘llash resurs tejamkorligi va tozalash samaradorligi nuqtai nazaridan o‘ta dolzarb hisoblanadi. Biroq ushbu gibrid reaktor ichidagi elektrodinamik va mikrobil-membranal jarayonlarning o‘zaro ta’sir mexanizmlarini ilmiy-nazariy jihatdan asoslash talab etiladi.

Materiallar va usullar. Tadqiqotda quyosh-elektrobiomembrana tizimida oqova suvlarni tozalash kinetikasini baholash uchun gidrodinamika, ommaviy ko‘chish hamda elektrofizik ta’sirlashuv tenglamalariga asoslangan hisobiy-analitik va modellashtirish usullari qo‘llanildi. Past kuchlanishli o‘zgarmas tok (DC) ta’sirida membrana yuzasidagi elektrostatik qaytarish (repulsiya) kuchlari, elektrokoagulyatsiya samaradorligi hamda mikrob konsortsiumlarining metabolik faollashuvi matematik modellar vositasida tahlil qilindi.

Natijalar. Hisoblash va tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, quyosh panellaridan uzatiladigan past kuchlanishli elektr maydoni membrana yuzasida manfiy zaryadlangan biopozitiv va organik birikmalarning to‘planishini keskin kamaytiradi hamda membrana fouling darajasini 2,5-3,0 baravargacha pasaytiradi. Shu bilan birga, elektrokatalitik jarayonlar hisobiga azot va fosfor birikmalarini biologik parchalash va kimyoviy kislorod ehtiyojini (COD) kamaytirish unumdorligi 95% dan yuqori ko‘rsatkichda barqarorlashishi aniqlandi.

Xulosa. O‘tkazilgan ilmiy-nazariy baholash quyosh-elektrobiomembrana tizimini avtonom, yuqori samarali va energiya tejamkor oqova suvlarni tozalash texnologiyasi sifatida qo‘llashning ilmiy asoslanganligini tasdiqlaydi.

PDF

Adabiyotlar ro‘yxati

[1]. Ni X., Chen C., Wang Q., Li Z. One-step hydrothermal synthesis of SnO₂–MoS₂ composite heterostructure for improved visible light photocatalytic performance // Chemical Physics. – 2019. - Vol. 525. - Art. 110398. - DOI: 10.1016/j.chemphys.2019.110398.

[2]. Su S., Huang Y., Yang S., Liu B., Sun H., Han G. An innovative strategy for deeply separating macro amounts of molybdenum from tungstate solutions via vulcanization step-by-step and microbubble floating-extraction: theoretical and experimental investigation // Journal of Industrial and Engineering Chemistry. - 2024. - Vol. 131. - P. 635-652. - DOI: 10.1016/j.jiec.2023.10.066.

[3]. Wen X. J., Niu C. G., Zhang L., Liang C., Zeng G. M. A novel Ag₂O/CeO₂ heterojunction photocatalysts for photocatalytic degradation of enrofloxacin: possible degradation pathways, mineralization activity and an in-depth mechanism insight // Applied Catalysis B: Environmental. - 2018. - Vol. 221. - P. 701-714. - DOI: 10.1016/j.apcatb.2017.09.060.

[4]. Gong B.-T., Yang F.-K., Zhang Y.-Q., Li Y.-W., Qu W.-L., Deng C., Wang Z.-B. Ternary PdCoNi flower-like ultrathin nanosheet assembly with efficient electrocatalytic performance for formic acid oxidation // International Journal of Hydrogen Energy. - 2025. - Vol. 101. - P. 26-33. - DOI: 10.1016/j.ijhydene.2024.12.367.

[5]. Yan J., Song Z., Wang X., Xu Y., Pu W., Xu H., Yuan S., Li H. Enhanced photocatalytic activity of ternary Ag₃PO₄/GO/g-C₃N₄ photocatalysts for Rhodamine B degradation under visible light radiation // Applied Surface Science. - 2019. -Vol. 466. - P. 70-77. - DOI: 10.1016/j.apsusc.2018.09.234.

[6]. Carbuloni C. F., Savoia J. E., Santos J. S. P., Pereira C. A. A., Marques R. G., Ribeiro V. A. S., Ferrari A. M. Degradation of metformin in water by TiO₂–ZrO₂ photocatalysis // Journal of Environmental Management. - 2020. - Vol. 262. - Art. 110347. - DOI: 10.1016/j.jenvman.2020.110347.

[7]. Jingyu H., Ran Y., Zhaohui L., Yuanqiang S., Lingbo Q., Nti Kani A. In-situ growth of ZnO globular on g-C₃N₄ to fabrication binary heterojunctions and their photocatalytic degradation activity on tetracyclines // Solid State Sciences. - 2019. -Vol. 92. - P. 60-67. - DOI: 10.1016/j.solidstatesciences.2019.02.009.

[8]. Hama Aziz K. H., Mustafa F. S., Karim M. A. H., Hama S. Biochar-based catalysts: an efficient and sustainable approach for water remediation from organic pollutants via advanced oxidation processes // Journal of Environmental Management. - 2025. - Vol. 390. - Art. 126245. - DOI: 10.1016/j.jenvman.2025.126245.

[9]. Slusarski-Santana V., Fiorentin-Ferrari L. D., Fiorese M. L. Antimicrobial Activities of Photocatalysts for Water Disinfection. -2020. - P. 217-243. -DOI: 10.1007/978-3-030-12619-3_9.

[10]. Hama Aziz K. H., Mustafa F. S., Karim M. A. H., Hama S. Pharmaceutical pollution in the aquatic environment: advanced oxidation processes as efficient treatment approaches: a review // Materials Advances. - 2025. - Vol. 6. - P. 3433-3454. - DOI: 10.1039/D4MA01122H.

[11]. Aziz K. H. H., Mustafa F. S., Hama S. Pharmaceutical removal from aquatic environments using multifunctional metal-organic frameworks (MOFs) materials for adsorption and degradation processes: a review // Coordination Chemistry Reviews. - 2025. - Vol. 542. - Art. 216875. - DOI: 10.1016/j.ccr.2025.216875.

[12]. Lu W., Duan C., Liu C., Zhang Y., Meng X., Dai L., Wang W., Yu H., Ni Y. A self-cleaning and photocatalytic cellulose-fiber-supported membrane for complex wastewater remediation // Carbohydrate Polymers. - 2020. - Vol. 247. - Art. 116691. - DOI: 10.1016/j.carbpol.2020.116691.

Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Mualliflik huquqi (c) 2026 Mirzayorova, S. U. (Muallif)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hozircha mavjud emas.