<b>FOTOELEKTR TIZIMLARNI ENERGETIKA TIZIMLARIGA INTEGRATSIYALASH: TEXNIK MUAMMOLAR VA YECHIMLAR SHARHI</b>
PDF (ruscha)

Kalit so‘zlar

fotoelektr tizimlar energotizimga integratsiya chastota barqarorligi elektr energiyasi sifati energiya saqlash tizimlari sun’iy intellekt virtual inersiya

Iqtibos keltirish tartibi

Xudaynazarov, A. P., Ishanov, J. H., & Juraev, E. T. (2026). FOTOELEKTR TIZIMLARNI ENERGETIKA TIZIMLARIGA INTEGRATSIYALASH: TEXNIK MUAMMOLAR VA YECHIMLAR SHARHI. Innovatsion Texnologiyalar, 64-73. https://doi.org/10.70769/2181-4732.ITJ.2026-m.08

Annotatsiya

Fotoelektr tizimlarni (FET) zamonaviy elektr tarmoqlariga integratsiyalash global energetik otishning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Biroq ushbu jarayon qator texnik muammolar bilan bog'liq bo'lib, ular qatoriga tizim inertsiya darajasining pasayishi, kuchlanish va chastota barqarorligining buzilishi, garmonik buzilishlar, rele himoyasi muammolari hamda operatsion moslashuvchanlik masalalari kiradi.

Ushbu maqolada FET integratsiyalashda yuzaga keladigan asosiy texnik muammolarning tizimli tahlili otkazilgan bolib, ham kichik kolamli taqsimlangan tizimlar, ham yirik kolamli markazlashgan quyosh elektr stansiyalari darajasida korib chiqilgan. Quyosh generatsiyasining fundamental xususiyatlari, jumladan qisman bashorat qilib bo'lmaslik va boshqarib bolmaydigan ozgaruvchanlik tahlil etilgan bolib, ular elektr energiyasi ishlab chiqarishning stoxastik xarakterini belgilaydi. Taqsimot tarmoqlarida kuchlanishni tartibga solish va elektr energiyasi sifati muammolari, shuningdek uzatish tarmoqlarida kuchlanish barqarorligi, rotorning burchak barqarorligi va chastota barqarorligi masalalari tahlil qilingan.

Invertorlarni boshqarish strategiyalarining qiyosiy tahlili keltirilgan bolib, an’anaviy usullar (PI/PID-regulyatorlar, sirpanish rejimida boshqarish, model-prognozli boshqarish) hamda loyqa mantiq, neyron tarmoqlar va mustahkamlash orqali organishga asoslangan intellektual yondashuvlar oz ichiga olgan. An’anaviy va intellektual usullarning birgalikda qollanilishi FIK ni 5–10% ga oshirishi, intellektual usullar esa maksimal quvvatni kuzatish xatolarini 20% ga kamaytirishini korsatilgan. Akkumulyator energiya saqlash tizimlarining sintetik inertsiya va yordamchi xizmatlarni ta’'minlashdagi roli korib chiqilgan. Kelajakdagi aqlli tarmoqlarning ishonchli ishlashini ta’minlash uchun gibrid strategiyalar, izohlanadigan sun’iy intellekt va blokcheyn asosidagi markazlashmagan tarmoqlar kabi rivojlanish istiqbollariga alohida e’tibor qaratilgan.

PDF (ruscha)

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] Elomari, Y., Norouzi, M., Marín-Genescà, M., Fernández, A., Boer, D.: Integration of Solar Photovoltaic Systems into Power Networks: A Scientific Evolution Analysis. Sustainability. 14, 9249 (2022). https://doi.org/10.3390/su14159249

[2] Mansouri, N., Lashab, A., Sera, D., Guerrero, J.M., Cherif, A.: Large Photovoltaic Power Plants Integration: A Review of Challenges and Solutions. Energies (Basel). 12, 3798 (2019). https://doi.org/10.3390/en12193798

[3] Panigrahi, R., Mishra, S.K., Srivastava, S.C., Srivastava, A.K., Schulz, N.N.: Grid Integration of Small-Scale Photovoltaic Systems in Secondary Distribution Network—A Review. IEEE Trans. Ind. Appl. 56, 3178–3195 (2020). https://doi.org/10.1109/TIA.2020.2979789

[4] Zubi, G., Parag, Y., Wald, S.: Implications of Large-Scale PV Integration on Grid Operation, Costs, and Emissions: Challenges and Proposed Solutions. Energies (Basel). 18, 130 (2024). https://doi.org/10.3390/en18010130

[5] Rajendran, G., Raute, R., Caruana, C.: A Comprehensive Review of Solar PV Integration with Smart-Grids: Challenges, Standards, and Grid Codes. Energies (Basel). 18, 2221 (2025). https://doi.org/10.3390/en18092221

[6] Yin, J., Molini, A., Porporato, A.: Impacts of solar intermittency on future photovoltaic reliability. Nat. Commun. 11, 4781 (2020). https://doi.org/10.1038/s41467-020-18602-6

[7] Yao, X., Yi, B., Yu, Y., Fan, Y., Zhu, L.: Economic analysis of grid integration of variable solar and wind power with conventional power system. Appl. Energy. 264, 114706 (2020). https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2020.114706

[8] Panigrahi, R., Mishra, S.K., Srivastava, S.C., Srivastava, A.K., Schulz, N.N.: Grid Integration of Small-Scale Photovoltaic Systems in Secondary Distribution Network—A Review. IEEE Trans. Ind. Appl. 56, 3178–3195 (2020). https://doi.org/10.1109/TIA.2020.2979789

[9] Elomari, Y., Norouzi, M., Marín-Genescà, M., Fernández, A., Boer, D.: Integration of Solar Photovoltaic Systems into Power Networks: A Scientific Evolution Analysis. Sustainability. 14, 9249 (2022). https://doi.org/10.3390/su14159249

[10] Zubi, G., Parag, Y., Wald, S.: Implications of Large-Scale PV Integration on Grid Operation, Costs, and Emissions: Challenges and Proposed Solutions. Energies (Basel). 18, 130 (2024). https://doi.org/10.3390/en18010130

[11] Mansouri, N., Lashab, A., Sera, D., Guerrero, J.M., Cherif, A.: Large Photovoltaic Power Plants Integration: A Review of Challenges and Solutions. Energies (Basel). 12, 3798 (2019). https://doi.org/10.3390/en12193798

[12] Rezaei, J., Golshan, M.E.H., Alhelou, H.H.: Impacts of integration of very large‐scale photovoltaic power plants on rotor angle and frequency stability of power system. IET Renewable Power Generation. 16, 2384–2401 (2022). https://doi.org/10.1049/rpg2.12529

[13] Endiz, M.S., Gökkuş, G., Coşgun, A.E., Demir, H.: A Review of Traditional and Advanced MPPT Approaches for PV Systems Under Uniformly Insolation and Partially Shaded Conditions. Applied Sciences. 15, 1031 (2025). https://doi.org/10.3390/app15031031

[14] Mao, M., Cui, L., Zhang, Q., Guo, K., Zhou, L., Huang, H.: Classification and summarization of solar photovoltaic MPPT techniques: A review based on traditional and intelligent control strategies. Energy Reports. 6, 1312–1327 (2020). https://doi.org/10.1016/j.egyr.2020.05.013

[15] Francisti, J., Fodor, K., Balogh, Z., Magdin, M.: Predictive modeling and anomaly detection in solar PV inverters using machine learning. Results in Engineering. 28, 108348 (2025). https://doi.org/10.1016/j.rineng.2025.108348

[16] Iturralde Carrera, L.A., Alfonso-Francia, G., Constantino-Robles, C.D., Terven, J., Chávez-Urbiola, E.A., Rodríguez-Reséndiz, J.: Advances and Optimization Trends in Photovoltaic Systems: A Systematic Review. AI. 6, 225 (2025). https://doi.org/10.3390/ai6090225

[17] Singh, D., Shah, O.A., Arora, S.: Adaptive control strategies for effective integration of solar power into smart grids using reinforcement learning. Energy Storage and Saving. 3, 327–340 (2024). https://doi.org/10.1016/j.enss.2024.08.002

[18] Kolamroudi, M.K., Jaiyeoba, O.H., Ilkan, M., Safaei, B.: A comprehensive review on the artificial intelligence for the development of thermal concentrating photovoltaic systems. Solar Energy. 301, 113937 (2025). https://doi.org/10.1016/j.solener.2025.113937

[19] Hadavi, A., Tarafdar Hagh, M., Ghassem Zadeh, S.: Frequency stability in modern power systems with 100% renewable energy penetration. Results in Engineering. 28, 108168 (2025). https://doi.org/10.1016/j.rineng.2025.108168

[20] Dulal, S., Olama, M., Thotakura, N.L., Liu, Y.: Inertia estimation for power grids: A review of methods, challenges, and future prospects. Appl. Energy. 407, 127333 (2026). https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2025.127333

[21] Fasasi, B., Adeniyi, I.S.: Frequency regulation and stability enhancement of inverter-based renewable power systems. International Journal of Science and Research Archive. 17, 521–531 (2025). https://doi.org/10.30574/ijsra.2025.17.2.3043

[22] Chatzigeorgiou, N.G., Theocharides, S., Makrides, G., Georghiou, G.E.: A review on battery energy storage systems: Applications, developments, and research trends of hybrid installations in the end-user sector. J. Energy Storage. 86, 111192 (2024). https://doi.org/10.1016/j.est.2024.111192

[23] Gilabert-Torres, C., Rus-Casas, C., Jiménez-Castillo, G., Muñoz-Rodríguez, F.J.: Photovoltaic systems with battery storage: A novel and comprehensive scheduling method for high-consumption facilities. J. Energy Storage. 139, 118858 (2025). https://doi.org/10.1016/j.est.2025.118858

[24] Jaradat, T., Khatib, T.: A review of battery energy storage system for renewable energy penetration in electrical power system: Environmental impact, sizing methods, market features, and policy frameworks. Future Batteries. 7, 100106 (2025). https://doi.org/10.1016/j.fub.2025.100106

[25] Ergun, S., Dik, A., Boukhanouf, R., Omer, S.: Large-Scale Renewable Energy Integration: Tackling Technical Obstacles and Exploring Energy Storage Innovations. Sustainability. 17, 1311 (2025). https://doi.org/10.3390/su17031311

[26] G‘ayimnazarov Israil Xoliqovich, Mamarasulov Sobir Raxmonqulogli, and Toshmurodov Jomurod Jahongirogli. “O‘ZAN TUBI BARQARORLIGINI BAHOLASH USULLARI” Sanoatda raqamli texnologiyalar/Цифровые технологии в промышленности 4.1 (2026): 237-241.

[27] Pudur, R., Rajak, M.K.: A comprehensive review of grid-connected inverter topologies and control strategies (2020–2025). Next Energy. 9, 100433 (2025). https://doi.org/10.1016/j.nxener.2025.100433

[28] Ali, A.O., Elgohr, A.T., El-Mahdy, M.H., Zohir, H.M., Emam, A.Z., Mostafa, M.G., Al-Razgan, M., Kasem, H.M., Elhadidy, M.S.: Advancements in photovoltaic technology: A comprehensive review of recent advances and future prospects. Energy Conversion and Management: X. 26, 100952 (2025). https://doi.org/10.1016/j.ecmx.2025.100952.

Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Mualliflik huquqi (c) 2026 Xudaynazarov A.P., Ishanov J.H., Juraev E.T. (Muallif)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hozircha mavjud emas.