HAJMIY KAVITATSIYANI INOBATGA OLIB QUVURLARNI GIDRAVLIK ZARBAGA HISOBLASH

Ulugmurad Umbarovich Jonqobilov; Sobir Ulug‘murodovich Jonqobilov; Ulug‘bek Mamashoyevich Rajabov; Bektemir Ulug‘muradovich Jonqobilov; Zoir Husniddinovich Ruzimurodov; Shohruh Baxodiro‘g‘li Bahodirov; Umid Ulug‘beko‘g‘li Mamashoyev

doi:10.70769/2181-4732.ITJ.2026-2.08

Jild 62 № 2 (2026), Maqolalar

Jild 62 № 2 (2026)

HAJMIY KAVITATSIYANI INOBATGA OLIB QUVURLARNI GIDRAVLIK ZARBAGA HISOBLASH

Maqolalar

Nashr etilgan 2026-06-25

Jonqobilov U.U.⁺⁻
Jonqobilov S.U.⁺⁻
Rajabov U.M.⁺⁻
Jonqobilov B.U.⁺⁻
Ruzimurodov Z.H.⁺⁻
Bahodirov Sh.B.⁺⁻
Mamashoyev U.U.⁺⁻

Jonqobilov U.U.

Karshi State Technical University

Jonqobilov S.U.

Karshi State Technical University

Rajabov U.M.

Karshi State Technical University

Jonqobilov B.U.

Karshi State Technical University

Ruzimurodov Z.H.

Karshi State Technical University

Bahodirov Sh.B.

Karshi State Technical University

Mamashoyev U.U.

Iqtisodiyot va pedagogika universiteti

PDF

Kalit so‘zlar

gidravlik zarba quvur kavitatsiya chekli farq usuli gidravlik zarbani hisoblashning sonli usuli

Iqtibos keltirish tartibi

Jonqobilov, U. U., Jonqobilov, S. U., Rajabov, U. M., Jonqobilov, B. U., Ruzimurodov, Z. H., Bahodirov, S. B., & Mamashoyev, U. U. (2026). HAJMIY KAVITATSIYANI INOBATGA OLIB QUVURLARNI GIDRAVLIK ZARBAGA HISOBLASH. Innovatsion Texnologiyalar, 62(2), 65-70. https://doi.org/10.70769/2181-4732.ITJ.2026-2.08

Annotatsiya

Ushbu maqolada oqim uzluksizligining buzilishi va hajmiy kavitatsiya yuzaga keladigan sharoitlarda bosimli quvurlarda sodir bo‘ladigan gidravlik zarba jarayonini hisoblashning takomillashtirilgan sonli usuli ishlab chiqilgan. Gidravlik zarba jarayonining fizik mohiyati tahlil qilinib, hajmiy kavitatsiya zonasining hosil bo‘lishi va rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar o‘rganilgan. Jarayonni tavsiflash uchun uzluksizlik va harakat tenglamalari asosida matematik model tuzilgan hamda uni yechish chekli ayirmalar usuli yordamida amalga oshirilgan. Oddiy bosimli quvur uchun hisoblash algoritmi ishlab chiqilib, elektron hisoblash mashinasi (EHM)da foydalanishga mo‘ljallangan dastur yaratilgan. Taklif etilgan metodika yordamida kavitatsiya zonasining hosil bo‘lish joyi, uning vaqt davomida siljishi, shuningdek, gidravlik zarba bosimining vaqt bo‘yicha o‘zgarish qonuniyatlari aniqlangan. Hisoblash natijalari mavjud eksperimental ma’lumotlar bilan taqqoslanib, ularning o‘zaro yaxshi mos kelishi aniqlangan, bu esa ishlab chiqilgan metodikaning ishonchliligi va amaliy qo‘llash imkoniyatlarini tasdiqlaydi. Taklif etilgan hisoblash usuli nasos stansiyalari, magistral suv uzatish tizimlari hamda boshqa bosimli quvur tarmoqlarida gidravlik zarba va kavitatsiya hodisalarini oldindan baholash, quvurlarni mustahkamlikka tekshirish hamda gidravlik zarbadan himoya qilish qurilmalarini loyihalashda samarali qo‘llanilishi mumkin.

PDF

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] H.A.Картвелишвили. Динамика напорных трубопроводов. М., 1979, 224.

[2] A.M.Arifjanov, A.M.Fatkhulloev, B.U.Jonkobilov, U.M.Rajabov, S.U.Jonkobilov. Calculation of a positive water hammer absorber // (2025) American Academic publishers, volume 05. Pages 618-623. https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai. (Impact Factor:12,23).

[3] Jonkobilov U.U. Methodology of calculation and exploration of rupture at hydraulic impact. //European Sciencce review Scientific journal Austria, Vienna. № 7-8. 2018-P.215-217.

[4] J. Kalkwijk, Th. Kranenburg. J. Hydraul. Div. Proc. Amer. Soc. Civ. Eng. 97, № 10, 1971, 1585-1605.

[5] Д.Н.Смирнов, Л.Б.Зубов. Труды Лаборатории инженерной гидравлики ВОДГЕО, 13, 1972, 138-158.

[6] Jonkobilov, S. U., & Jonkobilov, U. U. (2022). Calculation of vacuum during hydraulic shock taking into account dissolved gas. Middle European Scientific Bulletin, 29, 14–17. https://cejsr.academicjournal.io.

[7] Jonkobilov U., Dusmatov X., Jonkobilov S., Ruzikulov J., Jonkobilov B. Otritsatelnыy gidroudar s razrыvom nerazrыvnosti potoka. O‘zbekiston Respublikasi Oliy harbiy aviatsiya bilim yurti, Samo qalqonlari ilmiy-axborot jurnali, 3(7) 2023 y. s.31-38. (OAK rayosatining 30.04.2022 yildagi qarori 315/1).

[8] G‘ayimnazarov, I. X. (2024). OQIZIQLAR HARAKATINING BOSHLANISHINI TAHLIL QILISH. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(10), 142-147.

[9] Гайимназаров, И. Х. (2024). НАТУРНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ ПО ОПРЕДЕЛЕНИЮ РАСХОДА НАНОСОВ В УСЛОВИЯХ НЕСТАЦИОНАРНОГО ТЕЧЕНИЯ. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(4), 317-324.

[10] G‘ayimnazarov Israil Xoliqovich, Mamarasulov Sobir Raxmonqulogli, and Toshmurodov Jomurod Jahongirogli. “O‘ZAN TUBI BARQARORLIGINI BAHOLASH USULLARI” Sanoatda raqamli texnologiyalar/Цифровые технологии в промышленности 4.1 (2026): 237-241.

[11] Jonkobilov U.U., Xushiyev Sh.P., Jonkobilov B.U., Ruzimuradov Z.H., Baxodirov Sh.B. Nasos stansiyasi naporli quvurlarida va tizimlarda suv zarbi va uning so‘ndirgichi hisoblari (Monografiya). Kar IEI., Intellekt nashriyot. – K., 2024, 130 s.

[12] Jonkobilov U.U., Jonkobilov S.U., Norinov F.K., Egamnazarov T.R., Jonkobilov K.U. Metodika i priborы dlya izmereniya napornыx nestatsionarnыx protsessov v laboratornыx ustanovkax. “Neft va gaz sanoatida zamonaviy texnologiyalar va innovatsiyalar” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallar to‘plami, 22-23 aprel 2021 yil, -104-107 b.

[13] Arifjanov A.M., Jonqobilov U.U., Jonqobilov S.U. Bir jinsli va gazli suyuqlik naporli oqimlarining gidravlik zarbaga hisobi. Monografiya, T.: Voris nashriyot. 2019, -155 b.