Annotatsiya
Avtomorf tuproq hosil bo‘lishi sharoitida namlik almashinuvining kattaligi va yo‘nalishi ildiz zonasining namlik miqdori bilan belgilanadi. Ushbu tadqiqotda sug‘oriladigan tuproqlarda namlik o‘tkazilishini matematik modellashtirish yordamida ildiz zonasining namlik miqdoriga qarab namlik almashinuvining hisoblangan qiymatlari olindi. O‘tkazilgan tadqiqotlar asosida ma’lum bir tuproq namlik rejimini o‘rnatish orqali namlik almashinuvining kattaligini tartibga solish mumkin degan xulosaga kelish mumkin.
Ko‘rib chiqilayotgan jarayonning matematik modellashtirishga asoslangan nazariy ishlanmalar yerlarni sug‘orish paytida suv rejimining o‘zgarishi qonuniyatlarini va hisoblangan chuqurlikning tartibga solish chegaralarini aniqlash va asoslashga imkoniyat tug‘diradi. Ushbu ishda qo‘llanilgan yangicha yondashuv matematik modellarga ma’lum hududlarda gidrogeologlar tomonidan avvalroq aniqlangan filtratsiya jarayonlarining asosiy xususiyatlarini aks ettirish imkonini beradi.
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Базакин А.Д. Математическая биофизика взаимодействующих популяций. М., Наука, 1985,181с.
[2] Галямин Е.П. Оптимизация оперативного распределения водных ресурсов в орошении. Л., Гидрометеоиздат, 1981, 272 с.
[3] Мари Дж. Нелинейные дифференциальные уравнения в биологии. Лекции о моделях. М., Мир, 1983, 397 с.
[4] Рубин А.Б., Нытьева Н.Ф., Ризниченко Г.Ю. Кинетика биологических процессов. М., МГУ, 1987, 300 с.
[5] Свирежев Ю.М. О математических моделях биологических сообществ и связанных с ними задачах управления и оптимизации. Математическое моделирование в биологии. Материалы I школы по математическому моделированию сложных биологических систем. М., 1975, с. 30-55.
[6] Федоренко А.И., Кузнецов О.Л. Эффективность капельного орошения в условиях дефицита воды // Вестник МГУ. Серия 5: География. 2021. № 3. С. 55–63.
[7] Li, X., Zhou, Y., Zheng, Y. et al. Advances in modeling soil water dynamics under climate change: A review // Agricultural Water Management. 2023. Vol. 280. P. 108123. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2023.108123
[8] Vereecken, H., Huisman, J.A., Vanderborght, J. et al. Soil hydraulic properties and their estimation: A review of recent progress // Vadose Zone Journal. 2021. Vol. 20(2). P. 1–25. https://doi.org/10.1002/vzj2.20134
[9] Duan, Q., Huang, M., Liang, X. et al. The Community Land Model (CLM) version 5: Overview of new features and performance // Journal of Advances in Modeling Earth Systems. 2022. Vol. 14(1). P. e2021MS002789. https://doi.org/10.1029/2021MS002789
[10] Minasny, B., McBratney, A.B. Digital soil modeling: Past, present, and future // Geoderma. 2023. Vol. 429. P. 116345. https://doi.org/10.1016/j.geoderma.2022.116345
[11] Scanlon, B.R., Jolly, I., Sophocleous, M. et al. Global impacts of conversions from natural to agricultural ecosystems on water resources: Quantity versus quality // Water Resources Research. 2021. Vol. 57(8). P. e2020WR029420. https://doi.org/10.1029/2020WR029420
[12] G‘ayimnazarov Israil Xoliqovich, Mamarasulov Sobir Raxmonqulogli, and Toshmurodov Jomurod Jahongirogli. “O‘ZAN TUBI BARQARORLIGINI BAHOLASH USULLARI” Sanoatda raqamli texnologiyalar/Цифровые технологии в промышленности 4.1 (2026): 237-241.
[13] G‘ayimnazarov I.X., Raxmatov M.I., Shermatov B.B. O‘ZBEKISTONNING QURUQ-ISSIQ IQLIM SHAROITIDA BINOLARNING ENERGIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISH ISTIQBOLLARI //Innovatsion texnologiyalar. – 2026. – Т. 61. – №. 1. – С. 139-145.

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Samandarova G.A., Xo‘jaqulov R., Tursunov F.Y., Xo‘jayorov Sh.A. (Muallif)