Annotatsiya
Ushbu maqolada yon tomon qiyaliqlari har xil bo‘lgan donador gruntli trapetsoidal kanallardagi suv oqimining yuvmaslik tezliklarini aniqlashning yangi formulalari tavsiya etilgan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi shundan iboratki, namlangan perimetrni asimmetrik holda hisoblash usuli ishlab chiqilgan va gidravlik radiusning aniqroq ifodasi taklif qilingan. Laboratoriya tajribalari oltita donador grunt turi va turli qiyalik nisbatlari uchun amalga oshirildi. Taklif etilgan formulalar asosida hisoblangan va eksperimental o‘lchangan yuvmaslik tezliklari o‘rtasidagi o‘rtacha nisbiy xatolik 4,2% ni tashkil etdi. Simmetrik formulada ushbu ko‘rsatkich 11,8% ga yetishi aniqlandi. Olingan natijalar sug‘orish kanallarini loyihalash amaliyotiga bevosita tatbiq etilishi mumkin.
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Shields, A. (1936). Anwendung der Ähnlichkeitsmechanik und der Turbulenzforschung auf die Geschiebebewegung. Preuss. Versuchsanst. Wasser Schiffsbau, Berlin, No. 26.
[2] Chugayev, R. R. (1982). Gidravlika [Hydraulics] (4-nashr). Leningrad: Energoizdat.
[3] Kostiakov, A. N. (1933). On the dynamics of the coefficient of water percolation in soils. Trans. 6th Comm. Int. Soc. Soil Sci., Part A, 17–21.
[4] Lelyavskiy, S. N. (1955). Vvedeniye v fluvial'nuyu gidravliku. Moskva: Gosstroiizdat.
[5] Akan, A. O. (2006). Open Channel Hydraulics. Oxford: Butterworth-Heinemann.
[6] Chaudhry, M. H. (2008). Open-Channel Hydraulics (2nd ed.). New York: Springer.
[7] Sturm, T. W. (2010). Open Channel Hydraulics (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.
[8] Xo‘jaev, S., & Mamatov, B. (2019). Sug‘orish kanallarida yuvmaslik tezligi formulalarini tekshirish. Irrigatsiya va Melioratsiya, 3(4), 45–58.
[9] Nazarov, B., Iskandarov, F. (2023). Manning koeffitsiyentiga tuzatmalar. Irrigation and Drainage, 72(2), 388–402. https://doi.org/10.1002/ird.2780
[10] Raxmatullayev, S. va bosh. (2021). CFD modelling of flow in asymmetric trapezoidal channels. Agricultural Water Management, 254, 106963.
[11] Miller, M. C., McCave, I. N., & Komar, P. D. (1977). Threshold of sediment motion. Sedimentology, 24(4), 507–527.
[12] G‘ayimnazarov I. X. UDC 532.543: 627.157: Calculation of the parameters of the base rows in a non-stationary flow //Innovatsion texnologiyalar. – 2025. – Т. 59. – №. 3. – С. 62-66.
[13] G‘ayimnazarov, I., Eshev, S., Bazarov, O., Latipov, S., Rakhimov, A., & Guliyeva, S. (2025, July). Investigation of the initiation of sediment movement in mixed flows. InAIP Conference Proceedings (Vol. 3256, No. 1, p. 020041). AIP Publishing LLC.
[14] G‘ayimnazarov Israil, Xoliqovich, Mamarasulov Sobir Raxmonqul ogli, and Toshmurodov Jomurod Jahongir ogli. “O‘ZAN TUBI BARQARORLIGINI BAHOLASH USULLARI” Sanoatda raqamli texnologiyalar/Цифровые технологии в промышленности 4.1 (2026): 237-241.
[15] SP 33.13330.2012. (2012). Sug‘orish tizimlarining kanallari. Moskva: Minregion Rossii.
[16] SNiP 2.06.03-85. (1985). Melioratsiya tizimlari va inshootlari. Moskva: Gosstroi SSSR.
[17] UzDSt 2.06.03-2018. (2018). Sug‘orish va zovur tizimlari. Toshkent: O‘zbekiston texnik tartibga solish agentligi.
[18] G‘ayimnazarov, I. X. (2024). OQIZIQLAR HARAKATINING BOSHLANISHINI TAHLIL QILISH. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(10), 142-147.
[19] Гайимназаров, И. Х. (2024). НАТУРНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ ПО ОПРЕДЕЛЕНИЮ РАСХОДА НАНОСОВ В УСЛОВИЯХ НЕСТАЦИОНАРНОГО ТЕЧЕНИЯ. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 4(4), 317-324.
[20] G‘ayimnazarov I.X., Raxmatov M.I., Shermatov B.B. O‘ZBEKISTONNING QURUQ-ISSIQ IQLIM SHAROITIDA BINOLARNING ENERGIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISH ISTIQBOLLARI //Innovatsion texnologiyalar. – 2026. – Т. 61. – №. 1. – С. 139-145.

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Latipov Sh.A., Jo‘rayeva Sh.H., Otakulov U.X., Egamov M.X., Xamroeva L.Sh. (Muallif)