Annotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekistondagi turli transport turlari o‘rtasidagi raqobat va iqtisodiy muvozanat masalalari ko‘rib chiqiladi. Asosiy e’tibor yuk oqimlari, xarajatlar tuzilmasi, xizmat ko‘rsatish xususiyatlari hamda milliy iqtisodiyot rivojlanishida transport va logistika sohasining tutgan o‘rniga qaratilgan. Tadqiqotda avtomobil, temir yo‘l, havo va quvur transporti tahlil qilinib, ularning nisbiy afzalliklari tashish masofasi, yukning o‘ziga xos xususiyatlari, yetkazib berish muddatlari, ishonchlilik va infratuzilma xarajatlari kabi omillarga qanday bog‘liqligi yoritib beriladi. Ishda tasviriy statistik tahlil, qiyosiy tahlil hamda xarajatlarni baholashga asoslangan nazariy yondashuv usullaridan foydalanilgan. Taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, yuk tashishning umumiy hajmi 2020-yildagi 1366,7 million tonnadan 2025-yilda 1601,0 million tonnagacha oshgan. 2024-yilda yuk tashish umumiy hajmining taxminan 91,1 foizi avtomobil transporti hissasiga to‘g‘ri kelgan, temir yo‘l va quvur transportining ulushlari esa sezilarli darajada kamroq bo‘lgan. Nazariy jihatdan zararsizlik tahlili shuni ko‘rsatadiki, muayyan shartlar inobatga olinganda, taxminan 300 km dan ortiq masofalarda temir yo‘l transporti avtomobil transportiga qaraganda iqtisodiy jihatdan samaraliroq bo‘ladi. Maqolada ta’kidlanishicha, transport turlari o‘rtasidagi muvozanatni yaxshilash uchun temir yo‘l infratuzilmasi va intermodal terminallarga sarmoya kiritish, konteyner tashuvlarini rivojlantirish, raqamli yuk tashish platformalarini joriy etish hamda atrof-muhit va infratuzilma bilan bog‘liq tashqi xarajatlarni hisobga oluvchi siyosatni ishlab chiqish talab etiladi. Xulosalar manbada keltirilgan statistik ma’lumotlar va taxminlarga asoslangan bo‘lib, ushbu raqamlar mustaqil ravishda tekshirilmagan.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. Official statistics portal. https://stat.uz/
2. National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. SIAT statistical database. https://siat.stat.uz/
3. World Bank. Transport sector assessment for Uzbekistan. The supplied source text refers to a World Bank estimate that transport accounts for approximately 8% of GDP and employs close to one million people; the exact report title and publication year were not provided.
4. Button K. Transport Economics. — 4th ed. — Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2022. — 592 p.
5. Rodrigue J.-P. The Geography of Transport Systems. — 6th ed. — London: Routledge, 2024. — 402 p.
6. Christopher M. Logistics and Supply Chain Management. — 6th ed. — Harlow: Pearson, 2026.
7. Chopra S. Supply Chain Management: Strategy, Planning, and Operation. — 7th ed. — Pearson, 2022.

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Samieva, G.T., Dilshodov, D. (Muallif)

