Annotatsiya
Maqolada O‘zbekistonda inson kapitali sifatiga ta’sir ko‘rsatuvchi ijtimoiy-iqtisodiy omillar tizimlashtirilgan va ularning ta’siri rasmiy statistik ma’lumotlar asosida baholangan. Omillar iqtisodiy, ijtimoiy, institutsional, infratuzilmaviy va texnologik guruhlarga ajratildi. Jahon bankining 2026 yilgi HCI+ ko‘rsatkichlari asosida O‘zbekiston va Yevropa hamda Markaziy Osiyo mintaqasi o‘rtasidagi 70 ballik tafovut tarkibiy qismlarga ajratildi. Natijalarga ko‘ra, tafovutning 68,6 foizi ta’lim, 28,6 foizi bandlik va atigi 2,9 foizi salomatlik ustuniga to‘g‘ri keladi. 2015 - 2024 yillar dinamikasi tahlili oliy ta’lim qamrovi (7,0 foizdan 47,7 foizga), internetdan foydalanish (42,8 foizdan 89,5 foizga) va sog‘liqni saqlash xarajatlarining sezilarli o‘sishini, ishsizlik darajasining esa 10,5 foizdan 5,5 foizga kamayishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, ayollarning iqtisodiy faolligi past darajada (41,3 foiz) qolmoqda va HCI+ bo‘yicha ayollar va erkaklar o‘rtasidagi farq 37 ballni tashkil etadi. Ta’lim sifati, rasmiy bandlik va ayollarning mehnat bozoridagi ishtirokini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. World Bank. The Changing Wealth of Nations 2021: Managing Assets for the Future. — Washington, DC: World Bank, 2021. — URL: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2021/10/27/global-wealth-has-grown-but-at-the-expense-of-future-prosperity-world-bank
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "«O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to‘g‘risida"gi 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni (2026-yil 17-fevraldan kuchini yo‘qotgan). — URL: https://lex.uz/docs/6600413
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son Farmoni. — URL: https://lex.uz/doc-passport/-8050769
4. Angrist N., Djankov S., Goldberg P.K., Patrinos H.A. Measuring human capital using global learning data // Nature. — 2021. — Vol. 592, No. 7854. — P. 403–408. — DOI: 10.1038/s41586-021-03323-7
5. Hanushek E.A., Woessmann L. Education, knowledge capital, and economic growth // The Economics of Education. — 2nd ed. — London: Elsevier (Academic Press), 2020. — P. 171–182. — DOI: 10.1016/B978-0-12-815391-8.00014-8
6. Deming D.J. Four Facts about Human Capital // Journal of Economic Perspectives. — 2022. — Vol. 36, No. 3. — P. 75–102.
7. Montenegro C.E., Patrinos H.A. A data set of comparable estimates of the private rate of return to schooling in the world, 1970–2014 // International Journal of Manpower. — 2023. — Vol. 44, No. 6. — P. 1248–1268. — DOI: 10.1108/IJM-03-2021-0184
8. Goldin C. Human Capital // Handbook of Cliometrics / Eds. C. Diebolt, M. Haupert. — 3rd ed. — Cham: Springer, 2024. — P. 353–383. — DOI: 10.1007/978-3-031-35583-7
9. Stacy B., D’Souza R., Schady N., Silva J., Holla A., Chen E. Five things you can learn from the new Human Capital Index Plus (HCI+) // World Bank Data Blog. — 2026. — 20 April. — URL: https://blogs.worldbank.org/en/opendata/five-things-you-can-learn-from-the-new-human-capital-index-plus-
10. World Bank. Human Capital Index Plus: Uzbekistan (country brief). — Washington, DC: World Bank, 2026. — URL: https:// thedocs.worldbank.org/en/doc/ cc158c3deae38cd5d5b8d4f44560f7bd 0140012026/original/Uzbekistan.pdf
11. World Bank. World Development Indicators: Government expenditure on education, total (% of GDP), SE.XPD.TOTL.GD.ZS. — Washington, DC: World Bank, 2026. — URL: https://data.worldbank.org/indicator/SE.XPD.TOTL.GD.ZS (murojaat sanasi: 14.10.2026)
12. World Bank / WHO Global Health Expenditure Database. World Development Indicators: Current health expenditure (% of GDP), SH.XPD.CHEX.GD.ZS. — Washington, DC: World Bank, 2026. — URL: https://data.worldbank.org/indicator/SH.XPD.CHEX.GD.ZS (murojaat sanasi: 14.10.2026)
13. World Bank. World Development Indicators: Individuals using the Internet (% of population), IT.NET.USER.ZS. — Washington, DC: World Bank, 2026. — URL: https://data.worldbank.org/indicator/IT.NET.USER.ZS (murojaat sanasi: 14.10.2026)
14. World Bank. World Development Indicators: Labor force participation rate, female (% of female population ages 15+) (modeled ILO estimate), SL.TLF.CACT.FE.ZS. — Washington, DC: World Bank, 2026. — URL: https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.CACT.FE.ZS (murojaat sanasi: 15.10.2026)
15. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida: Oliy ta’lim bilan qamrov 47,7 foizga yetdi // Anhor.uz. — 2025. — 17 aprel. — URL: https://anhor.uz/uzl/news/oliy-talim-bilan-qamrov/
16. 2024-yil yakuniga ko‘ra kambag‘allik darajasi 11 foizdan 8,9 foizga kamaydi // O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali (gov.uz). — 2025. — 2 fevral. — URL: https://gov.uz/oz/bv/news/view/34849
17. Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi ma’lumotlari asosida: O‘zbekistonda ishsizlik darajasi // Spot.uz. — 2025. — 13 noyabr. — URL: https://www.spot.uz/oz/2025/11/13/unemployment/
18. Останова, М. Э. (2021). Занятость как критерий эффективности использования трудового потенциала экономики (на примере Республики Узбекистан). Государственное и муниципальное управление. Ученые записки, (3), 82-88.
19. Ostanova, M. (2023). Innovatsion O ‘sishga Inson Kapitali Ta'sirining Zamonaviy Yondashuvlari. Green Economy and Development, 1(11), 662452.
20. Ochilov, A. O., & Ostonova, M. E. The Most Important Factor in Economic Growth–Human Capital. European Journal of Business Startups and Open Society, 3(12), 127-132.

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Ostanova, M.E., Sayimova, A.L. (Muallif)