XITOY–QIRG‘IZISTON–O‘ZBEKISTON TEMIR YO‘L KORIDORI: HUDUDLARNING IQTISODIY O‘SISHI VA LOGISTIK SALOHIYATIGA TA’SIRI
PDF

Kalit so‘zlar

Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li temir yo‘l koridori hududiy rivojlanish logistik salohiyat Andijon viloyati Farg‘ona vodiysi tranzit iqtisodiyoti Belt and Road Initiative transport statistikasi

Iqtibos keltirish tartibi

Kurbanbayev, M. U. (2026). XITOY–QIRG‘IZISTON–O‘ZBEKISTON TEMIR YO‘L KORIDORI: HUDUDLARNING IQTISODIY O‘SISHI VA LOGISTIK SALOHIYATIGA TA’SIRI. Innovatsion Iqtisodiyot, 9(9), 48-53. https://doi.org/10.70769/3030-315X.II.9.9.2026.8

Annotatsiya

Ushbu maqola Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston (XQO) temir yo‘l koridorining O‘zbekiston hududlari, xususan Andijon viloyati va Farg‘ona vodiysining iqtisodiy o‘sishi hamda logistik salohiyatiga kutilayotgan ta'sirini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda tizimli adabiyotlar tahlili (SLR) va birlamchi statistik ma'lumotlar — O‘zbekiston Transport vazirligi huzuridagi Transport va logistikani rivojlantirish muammolarini o‘rganish markazi (TLRMM) tomonidan tayyorlangan 2025-yil yakuniy hisoboti hamda 2016–2025 yillar statistikasi — qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonning xalqaro yuk tashish hajmi 2016–2025 yillarda 30,2 mln. tonnadan 66,8 mln. tonnaga (+121%) o‘sgan bo‘lsa-da, temir yo‘lning ulushi 78%dan 65,3%ga tushgan, avtomobil transportiniki esa 22%dan 34,5%ga ko‘tarilgan. Bu holat temir yo‘l logistika infratuzilmasiga tizimli investitsiyalar zaruratini ko‘rsatadi. XQO koridori Qoshqar–Andijon yo‘nalishi bo‘ylab 2025-yilda allaqachon 139 ming ta qatnovni tashkil etgan Andijon–O‘sh–Irkishtom–Qoshqar avtomobil yo‘lagiga parallel temir yo‘l bayonini yaratib, transport xarajatlarini sezilarli kamaytirish va tranzit daromadlarni oshirish imkonini beradi.

PDF

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] Aschauer, D.A. (1989). Is public expenditure productive? Journal of Monetary Economics, 23(2), 177–200.

[2] Banerjee, A., Duflo, E., & Qian, N. (2020). On the road: Access to transportation infrastructure and economic growth in China. Journal of Development Economics, 145, 102442.

[3] Calderón, C., & Servén, L. (2008). Infrastructure and economic development in Sub-Saharan Africa. World Bank Policy Research Working Paper No. 4712.

[4] Central Asia Program. (2025). Construction of China-Kyrgyzstan-Uzbekistan Railway: Interests, Challenges, and Perspectives. George Washington University.

[5] De Soyres, F., Mulabdic, A., & Ruta, M. (2019). Common transport infrastructure: A quantitative model and estimates from the Belt and Road Initiative. World Bank Policy Research Working Paper No. 8801.

[6] Donaldson, D. (2018). Railroads of the Raj: Estimating the impact of transportation infrastructure. American Economic Review, 108(4–5), 899–934.

[7] Hirschman, A.O. (1958). The Strategy of Economic Development. Yale University Press.

[8] Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499.

[9] Linn, J.F. (2012). Central Asian regional integration and cooperation: Reality or mirage? EDB Eurasian Integration Yearbook, 96–117.

[10] Marshall, A. (1920). Principles of Economics (8th ed.). Macmillan.

[11] O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi TLRMM markazi. (2026). Xalqaro transport koridorlarida holat, muqobil yo‘nalishlar va taklif-tahlillar. Xizmat yozuvi (Muallif: B.Xolmatov, M.Mirxamidov). O‘zbekiston Transport vaziri I.R.Maqkamovga, 31.01.2026.

[12] O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi TLRMM markazi. (2026). O‘zbekiston xalqaro yuk tashish hajmi 2016–2025 yillar. Elektron jadval (birlamchi ma'lumotlar).

[13] Perroux, F. (1955). Note sur la notion de «pôle de croissance». Économie Appliquée, 8(1–2), 307–320.

[14] Pomfret, R. (2019). The Eurasian landbridge and China's Belt and Road Initiative. The World Economy, 42(6), 1642–1653.

[15] Sharifli, S. (2022). CKU railway: economic implications for transit states. Central Asian Survey, 41(3), 415–430.

[16] Storeygard, A. (2016). Farther on down the road: Transport costs, trade and urban growth in Sub-Saharan Africa. Review of Economic Studies, 83(3), 1263–1295.

[17] Tashbayev, A. (2025). Construction of the China-Kyrgyzstan-Uzbekistan railway: Economic benefits for Kyrgyzstan. Economy and Business: Theory and Practice. DOI: 10.24412/2411-0450-2025-10-355592.

[18] World Bank. (2024). Uzbekistan Economic Update. Washington, D.C.: World Bank Group.

[19] Xu, M., & Mao, J. (2021). Macroeconomic effects of Belt and Road Initiative transport projects in Central Asia: A CGE analysis. Transport Policy, 112, 130–142.

[20] O‘zbekiston Respublikasi Statistika qo‘mitasi. (2024). Yuk tashish statistikasi va hududiy iqtisodiy ko‘rsatkichlar. stat.uz rasmiy ma'lumotlar bazasi.

Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Mualliflik huquqi (c) 2026 Kurbanbayev, M.U. (Muallif)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hozircha mavjud emas.