Kalit so‘zlar
Iqtibos keltirish tartibi
Annotatsiya
Мақолада сув танқислигининг қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши, озиқ-овқат маҳсулотлари таклифи, нархлар барқарорлиги ва аҳолининг озиқ-овқатга иқтисодий имкониятига таъсири таҳлил қилинган. Тадқиқотда иқтисодий таҳлил, функционал моделлаштириш, статистик тавсиф ва қиёсий таҳлил усулларидан фойдаланилган. Ўзбекистон шароитида сувдан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, сув тежовчи технологияларни иқтисодий рағбатлантириш, натижага асосланган субсидиялаш, 1 м³ сувга тўғри келадиган маҳсулот ҳажми (WP) ва 1 м³ сувнинг иқтисодий қайтими (EW) кўрсаткичларидан фойдаланиш ҳамда сув–озиқ-овқат хавфини рақамли эрта огоҳлантириш тизимини жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилган. Ҳудудий хавфни баҳолаш учун Rₑₒ индекси таклиф қилиниб, ҳудудларни яшил, сариқ ва қизил зоналарга ажратиш ёндашуви асосланган. Ҳисоб-китоб намунасида сув тежовчи технология қўлланилганда сув унумдорлиги 0,67 кг/м³ дан 0,93 кг/м³ гача ошиши, яъни 38,8 фоизлик ўсишга эришилиши кўрсатилган. Натижалар сув ресурсларини иқтисодий баҳолашни озиқ-овқат хавфсизлиги сиёсати билан интеграция қилиш зарурлигини кўрсатади.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “2030 йилгача озиқ-овқат хавфсизлиги ва соғлом овқатланиш стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида”ги Фармони, 16.02.2024.
2. Ўзбекистон Республикасининг “Озиқ-овқат хавфсизлиги тўғрисида”ги ЎРҚ-1023-сон Қонуни, 03.02.2025.
3. World Bank. (2023). Uzbekistan: Water and Agriculture Sector Assessment. Washington, D.C.: World Bank Group.
4. FAO. (2020). The State of Food and Agriculture 2020: Overcoming water challenges in agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
5. Falkenmark, M., Rockström, J. (2004). Balancing Water for Humans and Nature: The New Approach in Ecohydrology. London: Earthscan.
6. Мирзаев, Б., Холиқов, Р., Ким, А. (2022). Орол денгизи ҳавзасида сув ресурсларининг камайиши ва қишлоқ хўжалигига таъсири. Иқтисодиёт ва молия, 4(2), 45–58.
7. Дроговоз, П., Хошимов, Ж. (2021). Ўзбекистонда сув тежовчи технологияларни жорий этишнинг иқтисодий самараси. Аграр иқтисодиёт журнали, 3(1), 12–24.
8. Хасанов, Т., Нишонов, Б. (2023). Натижага асосланган субсидиялаш: Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги тажрибаси. Молия ва иқтисодиёт, 5(3), 67–79.
9. Юсупов, А., Раҳимов, С. (2024). Рақамли технологиялар ва аграр соҳа: сув ресурсларини оптимал бошқариш имкониятлари. Рақамли иқтисодиёт, 2(1), 33–46.
10. Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси. (2024). Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги: статистик тўплам. Тошкент: Давлат статистика қўмитаси.
11. Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги. (2025). Сув хўжалигини ривожлантиришнинг тўрт йиллик дастури. 13.08.2025.
12. Шохўжаева З.С. Қишлоқ хўжалигида сувтежамкор суғориш усулларини қўллашнинг самарадорлиги // Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари. – 2023. – №2 (3). – Б. 38–45.
13. Z.S.Shoxo’jaeva, Z.Sayimbetova. Prospects of sustainable development of the agricultural sector in the modernization of the economy. Neuro Quantology | June 2022 | Volume 20 | Issue 19 | Page 46-55 | doi:10.14704/nq.2022.20.6.NQ99005.
14. Z.S.Shoxujaeva, I.Normamatov. Scientific and practical basis of assessing the impact of water-saving technologies on crop productivity and product quality. E3S Web of Conferences jurnal 463, Q4. 02036 (2023) https://doi.org/10.1051/e3sconf/202346302036 EESTE2023, Page 1-7.
15. Z.S.Shoxujaeva, N. Mamanazarova, H.Mirjamilova. Ways of efficient use of water in conditions of water resources shortage. E3S Web of Conferences jurnal 463, Q4. 02035 (2023) https://doi.org/10.1051/e3sconf/202346302035 EESTE2023, Page. 1-12.
16. Z.S.Shoxujaeva, A. S. Eshev, N. O'. Murodova, F. S. Temirova. Changes, problems and solutions in the water system in the connections of innovative economy. AIP Conference Proceedings 2612, 050031 (2023); https://doi.org/10.1063/5.0113640 Published Online: 15 March 2023. Page.: 050031-1-8.
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Шохужаева, З.С. (Muallif)