Kalit so‘zlar
Iqtibos keltirish tartibi
Annotatsiya
Бугунги глобаллашув ва ўзаро боғлиқлик шароитида халқаро сиёсий урушлар, геосиёсий зиддиятлар ва иқтисодий санкцияларнинг жаҳон иқтисодиётига таъсири мисли кўрилмаган даражада долзарб аҳамият касб этмоқда. Ушбу мақоланинг асосий мақсади 2024–2026 йиллардаги реал геосиёсий воқеалар, хусусан, Яқин Шарқ ва Шарқий Европадаги ҳарбий тўқнашувлар, Қизил денгиздаги логистик инқирозлар ҳамда йирик давлатлар ўртасидаги савдо урушларининг халқаро иқтисодий муносабатларга таъсирини эконометрик ва макроиқтисодий таҳлил қилишдан иборатдир. Тадқиқот жараёнида Геосиёсий хавф индекси (GPR) ҳамда Вектор авторегрессия (VAR) моделлари ёрдамида сиёсий шокларнинг глобал инфляция, энергия ресурслари нархи ва таъминот занжирларига таъсири баҳоланди. Олинган натижалар шуни кўрсатдики, геосиёсий кескинликнинг ортиши глобал логистика харажатларини ўртача 150-200 фоизга ошириб, жаҳон иқтисодий ўсиш суръатларини 0,8-1,2 фоиз бандга секинлаштирди ва геоиқтисодий фрагментация жараёнларини тезлаштирди. Тадқиқот якунида глобал иқтисодий хавф-хатарларни юмшатиш ва Ўзбекистон каби очиқ иқтисодиётга эга давлатларнинг макроиқтисодий барқарорлигини таъминлаш бўйича стратегик таклифлар ишлаб чиқилган.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Caldara, D., & Iacoviello, M. (2022). Measuring Geopolitical Risk. American Economic Review, 112(4), 1194-1225.
2. International Monetary Fund (IMF). (2024). World Economic Outlook: Steady but Slow: Resilience amid Divergence. Washington, DC: IMF Publications.
3. World Bank. (2025). Global Economic Prospects, January 2025. Washington, DC: World Bank Group.
4. UNCTAD. (2024). Review of Maritime Transport 2024: Navigating Stormy Waters. Geneva: United Nations Conference on Trade and Development.
5. Carrière-Swallow, Y., Deb, P., Furceri, D., Jiménez, D., & Ostry, J. D. (2023). Shipping Costs and Inflation. Journal of International Money and Finance, 130, 102771.
6. Aiyar, S., Ilyina, A., & others. (2023). Geoeconomic Fragmentation and the Future of Multilateralism. IMF Staff Discussion Notes, No. 2023/001.
7. Baldwin, R., & Freeman, R. (2022). Risks and Global Supply Chains: What We Know and What We Need to Know. Annual Review of Economics, 14, 153-180.
8. Arslanalp, M. S., Eichengreen, B., & Simpson-Bell, C. (2022). The Stealth Erosion of Dollar Dominance and the Rise of Nontraditional Reserve Currencies. Journal of International Economics, 138, 103656.
9. Ahn, D. P., & Ludema, R. D. (2020). The sword and the shield: The economics of targeted sanctions. European Economic Review, 130, 103587.
10. World Trade Organization (WTO). (2025). Global Trade Outlook and Statistics: Resilience in an Era of Geopolitical Tensions. Geneva: WTO Publications.
11. Gopinath, G. (2024). Cold War II? Preserving Economic Cooperation Amid Geoeconomic Fragmentation. IMF Working Paper, 2024/012.
12. Asian Development Bank (ADB). (2024). Asian Development Outlook: Navigating Geopolitical Risks in Central Asia. Manila: ADB.
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Остонов, Э. (Muallif)