ISSIQLIK ELEKTR STANSIYALARIDA ISSIQLIK TASHLAMALARINI UTILIZATSIYA QILISH USULLARI (TUTUN GAZLARI)
PDF

Kalit so‘zlar

tutun gazi issiqlikni utilizatsiyalash organik Renkin sikli absorbsion issiqlik nasosi past bosimli ekonomayzer termoelektrik generator energiya samaradorligi CO2 tashlamalari

Iqtibos keltirish tartibi

Xujakulov, S. M., Rustamov, T. A., & Mirzayev, S. S. (2026). ISSIQLIK ELEKTR STANSIYALARIDA ISSIQLIK TASHLAMALARINI UTILIZATSIYA QILISH USULLARI (TUTUN GAZLARI). Muqobil Energetika, 24(03), 131-137. https://doi.org/10.70769/2181-2284.ME.3(24).2026.17

Annotatsiya

Annotatsiya. Kirish. Ushbu tadqiqot issiqlik elektr stansiyalarida (IES) tutun gazlari issiqligini utilizatsiya qilishning zamonaviy usullarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Amalda qo‘llanilib kelinayotgan bug‘ turbinali issiqlik elektr stansiyalarini foydali ish koeffitsiyentini oshirishga qaratilgan ilmiy izlanishlarni kuchaytirish jahon energetikasi oldida turgan dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Tadqiqotning maqsadi bug‘ turbinali qurilmalarning tutun gazlari bilan issiqlik yo‘qotishlarini kamaytirish usullarini aniqlash va issiqlik sxemalarini ishlab chiqish, samaradorligini baholashdan iborat.

Usullar va materiallar: Tadqiqot jarayonida Organik Renkin Sikli (ORS), absorbsion issiqlik nasosli tizimlari (AIN/OAIN), past bosimli ekonomayzerlar (PBE), issiqlik quvurlari asosidagi issiqlik almashtirgichlar (IQIA) va termoelektrik generatorlar (TEG) asosiy texnologiyalar sifatida tahlil qilindi.

Natijalar: tadqiqot qilish asosida OAIN tizimlari tutun gazidagi mavjud va yashirin issiqlikning 80-95% gacha qismini utilizatsiyalash imkonini beradi, ORS tizimi esa 8-12% issiqlik samaradorligi bilan 220 Vt dan 15 MVt gacha quvvat ishlab chiqarishi mumkin. Absorbsion issiqlik nasosli tizimlar uchun 1,4-2,5 yillik o‘z-o‘zini qoplash muddati bilan eng yuqori iqtisodiy ko‘rsatkich qayd etildi.

Xulosa. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, issiqlik elektr stansiyasining issiqlik tashlamalarini utilizatsiyalash bo‘yicha ishlab chiqilgan tavsiyalar ilmiy tadqiqotlarni davom ettirish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

PDF

Adabiyotlar ro‘yxati

[1]. Zhang H., Dong Y., Lai Y., Zhang H., Zhang X. Waste heat recovery from coal-fired boiler flue gas: Performance optimization of a new open absorption heat pump. //Applied Thermal Engineering. - 2021. - Vol. 183. - P. 116111.

[2]. Li Z., Xue S., Hu D., Teng D., Zhang S., Shen G. Performance Analysis of an Absorption Heat Pump System for Waste Heat and Moisture Cascade Recovery from Flue Gas. // ACS Omega. - 2022. - Vol. 7. - P. 24596-24605. https://doi.org/10.1021/acsomega.2c02407

[3]. Kim Y.-M., Negash A., Shamsi S.S.M., Shin D.-G., Cho G. Experimental Study of a Lab-Scale Organic Rankine Cycle System for Heat and Water Recovery from Flue Gas in Thermal Power Plants. //Energies (MDPI). - 2021. - Vol. 14, No. 14. - P. 4328. https://doi.org/10.3390/en14144328

[4]. Wang X., Zhuo J., Liu J., Li S. Thermo-economic analyses of the waste heat and water recovery system from flue gas by heat pump integrated with different heat utilization ways in coal-fired power plant. //Energy. - 2020. - Vol. 197. - P. 117253. https://doi.org/10.1016/j.energy.2020.117253

[5]. Teng D., Chen O., Lu G., Bi D., Zhang Q., Li L. Research on Thermodynamic Characteristics of the Saturated Flue Gas Waste Heat Recovery to Reduce Turbine Extraction Steam. //ACS Omega. - 2023. - Vol. 8, No. 49. - P. 47183-47196. https://doi.org/10.1021/acsomega.3c07437

[6]. Nyakuma B.B. Recovery and utilisation of waste heat from flue/exhaust gases: a bibliometric analysis (2010-2022). // Energy Reports. - 2023. - Vol. 9. - P. 5058-5070. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2023.04.032

[7]. Yang H., Li D., Li K., Wu W., Ren J. Design on a novel waste heat recovery system integrated with the bypass flue and outside primary air preheater for bitumite-fired power plants. // Energy. - 2024. - Vol. 289. - P. 129955. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.001129

[8]. Song J., Zhang H., Zhang Y., Ma Z., He M. Research progress on industrial waste heat recycling and seasonal energy storage. // AIMS Energy. - 2025. - Vol. 13, No. 1. - P. 147-187. https://doi.org/10.3934/energy.2025006

[9]. Men Y., Liu X., Zhang T. A review of boiler waste heat recovery technologies in the medium-low temperature range. // Energy. - 2021. - Vol. 237. - P. 121560. https://doi.org/10.1016/j.energy.2021.121560

[10]. Tan Z., Feng X., Wang Y. Performance comparison of different heat pumps in low-temperature waste heat recovery. // Renewable and Sustainable Energy Reviews. - 2021. - Vol. 152. - P. 111634. https://doi.org/10.1016/j.rser.2021.111634

[11]. Kang S., Kim K., Seo J.H., Lee J. Effective Waste Heat Recovery of Boiler Flue Gas Using a Heat Pipe Heat Exchanger: A Performance Comparison With Finned-Tube Economizer. // International Journal of Energy Research. - 2025. - Vol. 2025. - Article 8781810. https://doi.org/10.1155/er/8781810

[12]. Chen O., Lu G., Bi D., Li L. Performance Analysis of a Compound Absorption Heat Pump System for Waste Heat and Moisture Recovery from Flue Gas. // ACS Omega. - 2025. https://doi.org/10.1021/acsomega.4c06350

[13]. Liang D., Huang J., Zhang Y., Zhang Z., Chen H., Zhang H. Influence of dextrin content and sintering temperature on the properties of coal fly ash-based tubular ceramic membrane for flue gas moisture recovery. // Journal of the European Ceramic Society. - 2021. - Vol. 41. - P. 5696-5710. https://doi.org/10.1016/j.jeurceramsoc.2021.04.055

[14].Yang B., Yuan W., Hou J., Zheng T. Flash-heat pump-heat exchanger (FHH) and heat exchanger-heat pump (HH) systems for flue gas heat recovery in coal-fired power plants. // Energy. - 2024. - Vol. 289. - P. 130011. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.130011

[15]. Kubenova M., Kuterbekov K., Bekmyrza K., Kabyshev A., Kabdrakhimova G., Atamurotov F., Ibrahim W. Exhaust waste heat recovery system using thermoelectric generator: a prospective of novel simulation technique toward low-carbon technology. //International Journal of Low-Carbon Technologies. - 2025. - Vol. 20. - ctae249. https://doi.org/10.1093/ijlct/ctae249

Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Mualliflik huquqi (c) 2026 Xujakulov, S.M., Rustamov, T.A., Mirzayev, S.S. (Muallif)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hozircha mavjud emas.