SUV TA’MINOTI SEXI NASOS AGREGATI ASINRON MOTORI REAKTIV QUVVATINI KOMPENSATSIYALASHNING ENERGIYA TEJAMKORLIGI XUSUSIYATIGA TA’SIRI
PDF

Kalit so‘zlar

asinxron motor reaktiv quvvat kondensator batareyasi quvvat koeffitsiyenti elektr tarmog‘i kuchlanish tushuvi nasos agregati energiya tejamkorlik samaradorlik ko‘rsatkichi

Iqtibos keltirish tartibi

Sa’dullayev, A. B., Umirov, A. P., & Sattarova, M. K. (2026). SUV TA’MINOTI SEXI NASOS AGREGATI ASINRON MOTORI REAKTIV QUVVATINI KOMPENSATSIYALASHNING ENERGIYA TEJAMKORLIGI XUSUSIYATIGA TA’SIRI. Muqobil Energetika, 24(03), 116-122. https://doi.org/10.70769/2181-2284.ME.3(24).2026.15

Annotatsiya

Annotatsiya: Kirish. Maqolada “Shurtan NGQChB” AJ suv ta’minoti sexi nasos agregatida o‘rnatilgan uch fazali asinxron motorni elektr ta’minoti tarmog‘ida reaktiv quvvatni kompensatsiyalash natijasida energiya tejamkorligi va samaradorligini ortishi eksperimental olingan natijalar va nazariy hisob ishlariga muvofiq ilmiy jihatidan asoslab berilgan.

Usul va materiallar. Ushbu ilmiy - tadqiqot ishida mualliflar tomonidan elektrotexnik hisob, tajribaviy o‘lchovlar va qiyosiy tahlil usullari qo‘llanildi. Elektr ta’minoti tarmog‘ida sodir etilgan  - energiya isroflari,  - kuchlanish isrofi koeffitsiyenti usulida amalga oshirildi.

Natijalar. Maqolada “Shurtan NGQChB” suv ta’minoti sexi nasos agregatida o‘rnatilgan, nominal quvvati  bo‘lgan uch fazali asinxron motorni elektr ta’minoti tarmog‘ida reaktiv quvvatni kompensatsiyalashni tarmoqda sodir etiladigan  - kuchlanish va  - energiya isroflariga ta’sirlari tadqiq qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida elektr ta’minotini quvvati 400 kVA bo‘lgan transformatordan oluvchi nominal kuchlanishi , tok kuchi  bo‘lgan asinxron motori tanlanib, hisob ishlari АВВГ (А)-LS4х120 mm2 rusumli kabel liniyasining uzunligi , solishtirma  - aktiv va  - induktiv qarshiliklari ,  bo‘lgan son qiymatlarida bajarilib, asinxron motorning  reaktiv quvvatini, dastlabki hamda kompensatsiyalashdan keyingi ish rejimlarinig parametrlari qiyosiy taqqoslandi.  Olingan eksperimental tadqiqot va nazariy hisob ishlarining natijalari asosida quvvat koeffitsiyentini  dan  gacha ortishi, liniya tokining  dan  gacha kamayishi hisobiga elektr ta’minoti tarmog‘ining energiya tejamkorligi va samaradorligini orttirish ilmiy jihatdan asoslab berildi.

Xulosa. Mualliflar tomonidan tajribaviy tadqiqot va nazariy hisob ishlarining natijalari asosida reaktiv quvvatni kompensatsiyalash hisobiga elektr tarmoqlarining energiya tejamkorlik va samaradorlik ko‘rsatkichlarini oshirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.

PDF

Adabiyotlar ro‘yxati

[1]. Wang Q., Li Y., Li R. Integrating artificial intelligence in energy transition: A comprehensive review // Energy Strategy Reviews. – 2025. – DOI: 10.1016/j.esr.2024.101600.

[2]. Mbasso W. F. Digital twins in renewable energy systems: A comprehensive review of concepts, applications, and future directions // Energy Strategy Reviews. – 2025. – Vol. 61. – Art. 101814. – DOI: 10.1016/j.esr.2025.101814.

[3]. Eltohamy M. S. Enhancing Electric Grid Flexibility for the Integration of Variable Renewable Energy: Challenges, Innovations, and Future Directions // IEEE Access. – 2026. – Vol. 14. – P. 23080–23109. – DOI: 10.1109/ACCESS.2026.3660837.

[4]. Ba L., Tangour F., El Abbassi I., Absi R. Analysis of Digital Twin Applications in Energy Efficiency: A Systematic Review // Sustainability. – 2025. – Vol. 17, No. 8. – Art. 3560. – DOI: 10.3390/su17083560.

[5]. Khan W. A. Digital twin role for sustainable and resilient renewable power plants: A systematic literature review // Sustainable Energy Technologies and Assessments. – 2025. – Vol. 75. – Art. 104197. – DOI: 10.1016/j.seta.2025.104197.

[6]. Черникова Т. М., Дабаров В. В., Каченков А. К. Повышение энергоэффективности асинхронных двигателей // Техника и технология горного дела. – 2024. – № 1 (24). – С. 77–86. – DOI: 10.26730/2618-7434-2024-1-77-86.

[7]. Бабенко П. А. Исследование влияния конструктивных вариаций асинхронных электродвигателей на энергоэффективность их работы // Вестник науки. – 2024. – № 1 (70). – Т. 3. – С. 1051–1055.

[8]. Бурков А. Ф., Юрин В. Н., Аветисян В. Р. Исследование возможностей повышения энергоэффективности асинхронных двигателей // Проблемы энергетики. – 2018. – Т. 20, № 9–10. – С. 92–100. – DOI: 10.30724/1998-9903-2018-20-9-10-92-100.

[9]. Мугалимов Р. Г., Закирова Р. А., Мугалимова А. Р. Энергоэффективные асинхронные двигатели: технико-экономические преимущества и оптимизация себестоимости их создания // Электротехнические системы и комплексы. – 2016. – № 2 (31). – С. 30–34. – DOI: 10.18503/2311-8318-2016-2(31)-30-34.

[10]. Паноев А. Т., Бобомуродова М. Б., Зоиров Ж. М., Шарипов А. Ш. Энергосбережение на асинхронных моторах на примере текстильного предприятия «Ark Eko Tekstil» // International Journal of Innovative Research in Science, Engineering and Technology (IJIRSET). – 2021. – Vol. 10, Issue 5. – DOI: 10.15680/IJIRSET.2021.1005140.

[11]. Фрозинов Н. А., Чернова Т. Ю. Компенсация реактивной мощности в асинхронном электроприводе // Известия ТулГУ. – 2010. – Вып. 3. – С. 214–216.

[12]. Герасименко А. А. Оптимальная компенсация реактивной мощности в системах распределения электрической энергии : монография. – Красноярск : Сибирский федеральный университет, 2012. – 218 с.

[13]. Дабаров В. В. Компенсация реактивной мощности в динамических режимах работы электродвигательной нагрузки : монография. – Кемерово : КузГТУ, 2014. – 100 с.

[15]. Ахмадалиев У. А., Абдуллаев М. Повышение коэффициента мощности электроприводов переменного тока // Universum: технические науки : электронный научный журнал. – 2019. – № 11 (68).

[16]. Паули В. К. Реактивная мощность: состояние, проблемы, задачи // Новое в российской энергетике. – 2006. -Т. 1. - С. 25–34.

Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Mualliflik huquqi (c) 2026 Sa’dullayev, A.B., Umirov, A.P., Sattarova, M.K. (Muallif)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hozircha mavjud emas.