Annotatsiya
Kirish. Ushbu maqolada magistral suv kanallari ustiga o‘rnatilgan fotoelektrik modullarni samarali sovutishga mo‘ljallangan, suv sathiga mos ravishda avtomatik balandlikni boshqaruvchi (qalqovuchli) mexanizm asosidagi innovatsion qurilmaning konstruktiv yechimi va eksperimental tadqiqot natijalari keltirilgan. Usul va materiallar. Tadqiqot davomida O‘zbekistonning issiq va qurg‘oqchil iqlim sharoitida suv kanallari ustida joylashtirilgan fotoelektrik modullarning mikroiqlim ko‘rsatkichlari, ishchi harorati va energetik samaradorligi tahlil qilindi. Natijalar. Tajriba natijalari suv yuzasi ustida joylashtirilgan modullarda ishchi haroratning 10-12°C ga pasayishini, elektr quvvatining esa 7-16% gacha ortishini ko‘rsatdi. Shuningdek, suv bug‘lanishi hisobiga tabiiy sovutish mexanizmi modullar degradatsiyasini kamaytirishi va xizmat muddatini uzaytirishi aniqlandi. Xulosa. Taklif etilgan qurilma energiya sarfisiz ishlashi, konstruktiv soddaligi va yuqori samaradorligi bilan suv kanallari ustida quyosh fotoelektrik tizimlarini rivojlantirish uchun istiqbolli texnologik yechim hisoblanadi.
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Kumar M., Chandel S. S., Kumar A. Performance analysis of a 10 MWp utility scale grid-connected canal-top photovoltaic power plant under Indian climatic conditions // Energy. - 2020. - Vol. 204. - Art. 117903. - DOI: 10.1016/j.energy.2020.117903.
[2] Zaheb H., Sharifi M. S., Sharifi M. S., Shokory A. G., Yona A. Canal-top photovoltaic systems on the Qush-Tepa Canal: a model for energy–water synergy // Energy Conversion and Management: X. - 2026. - Vol. 29. - Art. 101502. - DOI: 10.1016/j.ecmx.2025.101502.
[3] Дедков В. Н. Применение серийных насосов в качестве гидротурбин для малой энергетики // Проблемы машиностроения. - 2011. - Т. 14, № 4. - С. 24-30.
[4] Палуанов Д. Т., Гадаев С. К., Мамбетов А. К., Илавиддинов Х. Ш. Использование современных ресурсосберегающих технологий в строительстве гидротехнических сооружений // Проблемы и перспективы инновационной техники и технологий в сельском хозяйстве и пищевой отрасли: сб. IV Междунар. науч.-техн. конф. - Ташкент: ТашГТУ, 2024. - С. 427-428.
[5] Popescu D., Popescu C., Dragomirescu A. Flow control in Banki turbines // Energy Procedia. - 2017. - Vol. 136. - P. 424–429. - DOI: 10.1016/j.egypro.2017.10.290.
[6] Жураев О. Ш., Юлдошев И. А., Тураев Ф. Ш., Ботиров Б. М., Шогучкаров С. К., Фазлиддинов С. С. Устройство для охлаждения фотоэлектрических панелей: пат. IAP 8458 Республика Узбекистан. – Зарегистрирован 11.03.2026.

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Yuldoshev, I.A., Kirjuchin, A., Davlonov, X.A., Jo‘rayev, O. S., Botirov, B.M., Turayev, F.S., Sultonov, A.P. (Muallif)