BELARUS TORF BOTQOQLARI: EKOTIZIMLARNI TIKLASH ORQALI SANOATDAN TABIATNI MUHOFAZA QILISHGA YOʻNALTIRILGAN FOYDALANISH
PDF (ruscha)

Kalit so‘zlar

botqoqlik torfyonik torf koni ekologik reabilitatsiya qayta botqoqlanish yer osti suvlari sathi geomorfologiya tabiatni muhofaza qilish foydalanishi gidrologiya Belarus sanoati

Iqtibos keltirish tartibi

Ratnikova, O., Makarenko, T., Lisitsyna, I., Borsh, A., & Marzan, A. (2026). BELARUS TORF BOTQOQLARI: EKOTIZIMLARNI TIKLASH ORQALI SANOATDAN TABIATNI MUHOFAZA QILISHGA YOʻNALTIRILGAN FOYDALANISH. Muqobil Energetika, 23(2), 127-130. https://doi.org/10.70769/2181-2284.ME.2(23).2026.38

Annotatsiya

Belarus Respublikasida torf konlarining jadal sanoat rivojlanishi sharoitida tugallangan va samarasiz foydalanilayotgan hududlar muammosi dolzarb bo‘lib bormoqda. Ushbu maqolada umumiy maydoni taxminan 113 ga bo‘lgan va endi tijorat foydalanishida bo‘lmagan torf konlari uchastkalaridan foydalanishning mumkin bo‘lgan yo‘nalishlarini baholash natijalari taqdim etilgan. Uchastkalarning genetik, geomorfologik va gidrologik xususiyatlarini aniqlash uchun dala landshaft tahlili usullari, shuningdek, arxiv materiallari va kosmik suratlarni qayta ishlashning kameral usullari qo‘llanildi. Olingan ma’lumotlar asosida hududlardan foydalanish yo‘nalishini suv xo‘jaligi va qishloq xo‘jaligidan tabiatni muhofaza qilish yo‘nalishiga o‘zgartirish bo‘yicha ilmiy asoslar ishlab chiqildi. Ushbu yondashuv Belarus Respublikasining «Torfyoniklarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida»gi Qonuni qoidalariga mos keladi va yer yuzasidan kamida 20 sm balandlikda yer osti suvlari sathini oshirish bilan gidrologik rejimni tiklashga yordam beradi. Rekultivatsiya variantlarining qiyosiy bahosi torfyoniklarning biosfera funksiyalari va pirogen xavfni kamaytirishni hisobga olgan holda amalga oshirildi. Shuningdek, Belarusiyada torfdan sanoat foydalanishning zamonaviy yo‘nalishlari (yoqilg‘i-energetika, qishloq xo‘jaligi va biotermokimyoviy) ko‘rib chiqildi, torfni yoqilg‘i bo‘lmagan usullarda qayta ishlash texnologiyalarini rivojlantirish istiqbollariga urg‘u berildi. Tadqiqot mintaqaning torf ekotizimlarida ekologik xavfsizlikni, barqaror rivojlanishni va tabiatdan oqilona foydalanishni yaxshilashga xizmat qiladi.

PDF (ruscha)

Adabiyotlar ro‘yxati

1. Стратегия сохранения и рационального (устойчивого) использования торфяников. Схема распределения торфяников по направлениям использования на период до 2030 года / О некоторых вопросах в области сохранения и рационального (устойчивого) использования торфяников [Электронный ресурс] : постановление Совета Министров Респ. Беларусь, 30 дек. 2015г., №1111. // Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь. – Режим доступа: http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=C21501111&p1=1. Дата доступа: 11.05.2026.

2. Закон Республики Беларусь Об охране и использовании торфяников от 18.12.2019 г. № 272-3 [Электронный ресурс] одобрен Советом Республики 3 дек. 2019 г. // Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь. – Режим доступа: https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=H11900272&p1=1. – Дата доступа: 11.05.2026.

3. Ратникова О.Н. Оценка возможных направлений использования выработанного участка торфяного месторождения Усяж (Минская область) / О.Н. Ратникова, И.П. Лисицына, Борш А.Т. // Природопользование: сб. науч. тр. / Ин-т природопользования НАН Беларуси. – Минск, 2021. – № 2. – С. 38–47.

Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Mualliflik huquqi (c) 2026 Ратникова, О.Н., Макаренко, Т.И., Лисицына, И.П., Борш, А.Т., Марзан, А.С. (Автор)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hozircha mavjud emas.