Annotatsiya
Maqola zarba to‘lqinlari intensivligining favqulodda oqibatlarini kamaytirish uchun bosim quvurining boshida o‘rnatilgan, zarba to‘lqinlari intensivligining politropik jarayonini hisobga olgan holda, bosimni pasaytiradigan gidravlik zarbali pnevmogidravlik so‘ndirgichning asosiy parametrlari va o‘lchamlarini analitik hisoblashga bag‘ishlangan. Taklif qilinayotgan gidravlik so‘ndirgich uchun statsionar bo‘lmagan bosim harakatlarining to‘lqin tenglamalarini analitik tadqiqotlar natijalariga asoslanib, politropik jarayonni hisobga olgan holda bosim tebranishlarining birinchi davridagi zarba paytida maksimal va minimal bosimlarni hisoblash uchun bog‘liqliklar olindi.
Taklif qilingan bog‘liqliklarning ishonchliligini va so‘ndirgich dizaynining iqtisodiy o‘lchamlarini asoslash uchun analitik tadqiqotlarning eksperimental ma’lumotlar va boshqa mualliflarning ma’lumotlari bilan qiyosiy hisob-kitoblari amalga oshirildi. Qiyosiy hisob-kitoblar gidromexanikaning harakat tenglamalari, uzluksizlik va so‘ndirgichdagi havo holatining ma’lum yechimlarining analitik usuli bilan olingan taklif qilingan bog‘liqliklarning ishonchliligini isbotlaydi.
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Жуковский Н.Е. О гидравлическом ударе в водопроводних трубах. – М., Гостехиздат, 1949, — 104 с.
[2] Рахматулин Х.А., Мирхамидова Х.Б. Гидравлический удар в трубах круглого сечения при движении многофазних сред. – Изв. АН УзССР, cэр. техн. наук: Механика, 1970, № 5, -С. 27-30.
[3] Jonkobilov, U., Rajabov, U., & Jonkobilov, S. (2022). Hydraulic shock damper with and without diaphragm. Paper presented at the IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, , 1112(1) doi:10.1088/1755-1315/1112/1/012133.
[4] Jonkobilov, U., Rajabov, U., & Jonkobilov, S. (2022). Experimental study of the polytropic coefficient for hydraulic shock from a decrease in pressure. Paper presented at the IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, , 1112(1) doi:10.1088/1755-1315/1112/1/012037.
[5] Evangelisti G. Waterkammer analysis by the Method of characteristics. – L’Energia, Elektrica/ - Milano, 1969, v. 86, № 42, p.839-858.
[6] Дикаревский В.С. Водоводы. Монография. Труды РААСН. Строительные науки, т.3 –М.: РААСН, 1997. – 200 с.
[7] Дикаревский В.С., Капинос О.Г. Водоснабжение и водоотведение. -СПб.: ПГУПС, 2005. -155 с.
[8] Чарний И.А. Неустановившееся движение реальной жидкости в трубах. – М., Недра, 1975. – 296 с.
[9] Фокс Д.А. Гидравлический анализ неустановившегося движения в трубопроводах (пер. с англ.). – М., Энергоиздат, 1981. -247 с.
[10] Лямаев Б.Ф., Неболсин Г.П., Нелюбов В.А. Стационарные и переходные процессы в сложных гидросистемах. Методы расчета на ЭВМ. – Л., Машиностроение, 1978. -192 с.
[11] .I.Adachi, E. Detournay, A.P. Peirce, Analysis of the classical pseudo-3D model for hydraulic fracture with equilibrium height growth across stress barriers, Int. J. Rock Mech. Min. Sci. 47 (2010) 625-639.
[12] Ghidawi MS, Zhao M, Mclnnis DA, Axworthy DH. A review of water hammer theory and practice. Department of Civil Engineering, The Hong Kong University of Science and Technology, Hong Kong, China. Appl. Mech. Rev.2005;58:49e76.
[13] Sadafi M, Riasi A, Nourbakhsh SA. Cavitating flow during water hammer using a generalized interface vaporous cavitation model. J Fluids Struct 2012;34:190–201.
[14] M. Lewandowski, A. Adamkowski, Investigation of hydraulic transients in a pipeline with column separation, J. Hydraul. Eng. ASCE 138 (11) (2012) 935-944.
[15] H.A. Kaveh, B.O.N. Faig, K.H. Akbar, Some aspects of physical and numerical modeling of water-hammer in pipelines, Nonlinear Dynam. 60 (2010) 677-701.
[16] G‘ayimnazarov I. X. UDC 532.543: 627.157: Calculation of the parameters of the base rows in a non-stationary flow //Innovatsion texnologiyalar. – 2025. – Т. 59. – №. 3. – С. 62-66.
[17] G‘ayimnazarov, I., Eshev, S., Bazarov, O., Latipov, S., Rakhimov, A., & Guliyeva, S. (2025, July). Investigation of the initiation of sediment movement in mixed flows. InAIP Conference Proceedings (Vol. 3256, No. 1, p. 020041). AIP Publishing LLC.
[18] W. Wan, W. Huang, C. Li, Sensitivity analysis for the resistance on the performance of a pressure vessel for water hammer protection, J. Pressure Vessel Technol. Trans. ASME 136 (1) (2014) 011303.
[19] Макиша Е.В., Носорев Е.В. Причины и особенности возникновения гидравлического удара в напорных трубопроводах канализационных насосных станций. Инженерный вестник Дона, №3 (2021).
[20] Пригожаев С.С., Пыхалов А.А., Бурмакин Н.О. Анализ влияния характеристик гидравлического гасителя колебаний на напряженно-деформированное состояние тележки пассажирского вагона. Современные технологии. Системний анализ. Моделирование. – 2022. – № 2 (74). – С. 130–141. – ДОИ 10.26731/1813-9108.2022.2(74).130-141.
[21] Головин А.Н. Гаситель колебаний жидкости с поперечно развитой структурой. Авиационная и ракетно-космическая техника. Известия Самарского научного центра Российской академии наук, т. 20, № 4, 2018. –С. 76-80.
[22] Исмагилова Д.Ф., Исмагилова Р.Ф., Селищев В.А. Математическое моделирование системы зашиты от гидравлического удара. Вестник УГАТУ. 2014. Т. 18, № 4 (26).
С. 72-78.

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Jonqobilov S.U. (Muallif)